تحقق رویای کویرنشینان برای پرورش ماهی 

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز یزد، سرزمینی کویری با محدودیت منابع آبی، یزد را میگویم استانی در قلب ایران اسلامی که ساکنانش سالهاست با خشکسالی دست و پنجه نرم می‌کنند.

این شرایط با همت و اراده و سخت کوشی مردمان یزد به فرصت‌های بیشماری برایشان تبدیل شده است. زمانی قنات را حفر کردند و آب حاصل از آن مناطق بسیاری را آباد کرد و قنات شد سازه‌ای ماندگار و اثر بخش در تاریخ این سرزمین کهن.

زمانی نیز در سال‌های گذشته کاشت محصولات کم آبخواه را سرلوحه فعالیت‌های کشاورزی خود قرار دادند و با توسعه گلخانه‌ها بیشترین سهم را در تولید محصولات گلخانه‌ای ایفا کردند

یزدی‌های سخت کوش این بار نیز در عرصه‌ای دیگر هنر خود را نشان داده اند و با اندک آب موجود در دل کویر ماهی پرورش می‌دهند آنهم با بهره گیری از بروز‌ترین شیوه‌های پرورش ماهی در دنیا.

 

یکی از بروزترین شیوه‌های پرورش ماهی در دنیا استفاده از فناوری پرورش ماهی بدون تعویض آب است. روشی با حداقل استفاده از آب که در هر جایی امکان پرورش ماهی را مهیا می‌کند.

در این روش دیگر نیازی به تعویض آب نیست و هزینه‌های تولید را نیز تا حد زیادی کاهش می‌دهد. شیوه‌ای که حالا در استان یزد هم به کار گرفته شده است و قرار است با این روش بدون برخورد با مشکل کم آبی پرورش ماهی هم در این استان کویری انجام شود.

این یک دستاورد عظیم در صنعت آبزی پروری کشور محسوب می‌شود و یزد را می‌توان پیشتاز این صنعت در کشور دانست که با اتکا به توانمندی‌های خود، به خوبی در این حوزه نقش آفرین شده است.

 

شاید در نگاه اول برای پرورش انواع ماهی باید به سراغ استخر رفت، اما در مورد ماهی تیلاپیا فراتر از این است، چراکه این نوع ماهی قابلیت‌های بالایی برای پرورش در حوزه‌های مختلف را داراست و حتی در یکی از بروزترین تکنیک‌ها بدون تعویض آب نیز می‌توان این ماهی را به خوبی پرورش داد.

برای بررسی بیشتر موضوع راهی شهرستان مهریز شدیم. در گوشه‌ای از این شهرستان اقای زارعین دست به کار پرورش ماهی تیلاپیا به این روش زده است.

او اواخر سال قبل ۵ هزار ماهی یک گرمی را در ۷ استخر پرورش رهاسازی کرد و حالا ماهی‌های او هم وزن خوبی گرفته اند و هم حال و روز خوبی دارند. او می‌گوید: هر ماهی حالا ۵۵۰ گرم وزن دارد و تا یکی دو هفته اینده صید خواهند شد.

مزرعه اقای زارعین از الگو‌های موفق پرورش ماهی تیلاپیا به روش تکنیک بدون تعویض آب است که برای نخستین بار این روش را اجرایی کرده و نتایج خوبی هم گرفته است.

جعفری رئیس جهاد کشاورزی مهریز هم که ما را در این بازدید همراهی کرده بود معتقد است پرورش ماهی‌های تیلاپیا به این روش ۹۵ درصد بهروری آب و زمین را بدنبال دارد.

به گفته مدیر کل جهاد کشاورزی استان یزد در این روش در هر مترمربع ۵۰ قطعه ماهی پرورش داده می‌شود و میزان تولید گوشت آن نیز ۲۵ کیلوگرم در هر مترمربع است.

 

تیلاپیا در طی ده سال قبل با فراز و فرود‌های زیادی بخصوص برای تکمیل چرخه تحقیقاتی مواجه بوده است. از حدود ده سال قبل تحقیقات لازم برای پرورش این گونه در استان یزد در مرکز تحقیقات ابزیان بافق آغاز شد و با پایان تحقیقات لازم پرورش این ماهی در استخر اجرایی شد.

تحیقاتی که سرآغازی برای ورود این ماهی به موضوع پرورش است و حالا نوبت مدیران، مسئولان و کارشناسان جهاد کشاورزی است تا با حمایت‌های لازم و صدور مجوز، زمینه را برای تولید بیشتر این ماهی در استان یزد فراهم کنند.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان یزد می‌گوید: با شتاب گرفتن روند تکثیر و پرورش تیلاپیا روز‌های خوبی پیش رو داریم و تحولات ارزشمندی برای افزایش تولید ابزیان در استان رقم خواهد خورد.

سجادی پور می‌افزاید: سال قبل بالغ بر دو میلیون بچه ماهی در استان تکثیر شد و ۵۰۰ تن گوشت ماهی تیلاپیا نیز تولید و روانه بازار‌های مصرف شد.

رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان ادامه می‌دهد: تاکنون ۱۷ مجوز برای راه اندازی مزارع پرورش ماهی تیلاپیا در استان یزد با ظرفیت تولید ۱۷ هزار تن گوشت و ۳۲ میلیون قطعه بچه ماهی صادر شده و دو واحد صنعتی تکثیر و پرورش تیلاپیا نیز تا پایان امسال در بافق به بهره برداری خواهد رسید.

 

با این حال آنچه مسلم است اینست که یزد را می‌توان به جرأت قطب تکثیر و پرورش تیلاپیا در کشور دانست. شواهد نیز از افق‌های روشن پیش روی این صنعت در استان حکایت دارد. صنعتی که تولید ابزیان را در کشور متحول خواهد ساخت و دستاورد‌های بزرگی در حوزه‌های مرتبط خواهد داشت

مدیر شیلات استان یزد در این باره می‌گوید: سال گذشته بالغ بر ۲۷۵ تن تیلا پیا در استان تولید شد که امسال به دو برابر افزایش خواهد رسید.

زارع می‌افزاید: در حال حاضر در استان یزد هرسال بالغ بر ۱۳۰۰ تن انواع ماهی‌های قزل آلا، کپور و تیلاپیا تولید می‌شود.

 

این گونه آبزیان در دنیا نیز در حال حاضر حال و روز خوبی دارد. تقریباً در خیلی از کشور‌ها تیلاپیا سر از سفره‌های مردم درآورده و سهم خود را در سبد غذایی شان به خوبی پیدا کرده است.

تیلاپیا این گونه‌ای پر تولید و مقاوم است که حالا بالاترین میزان تولید و مصرف آبزیان در دنیا را به خود اختصاص داده است

آنگونه که مشاور طرح‌های پرورش تیلاپیای استان یزد می‌گوید: این ماهی در ۱۳۰ کشور دنیا تولید می‌شود، اما چین، اندونزی، مصر، فیلیپین و تایلند بزرگترین تولید کنندگان این ماهی در دنیا هستند.

رجبی پور می‌گوید: در حال حاضر بالغ بر ۷ میلیون تن ماهی تیلاپیا در دنیا تولید می‌شود که از بازار پسندی خوبی برخوردار است و روز بروز بر تولید و مصرف ان افزوده می‌شود.

به گفته او، امریکا بزرگترین مصرف کننده این ماهی در دنیاست که البته بیشترین ماهی مورد نیازش را خودش تولید می‌کند.

 

بار‌ها در کشور مان شاهد بودیم که در زمان‌هایی وارد کننده یک محصول بودیم و وابستگی کامل به واردات این محصول از دیگر کشور‌ها داشتیم، اما با عزمی جدی نه تنها آن را خودمان تولید کردیم بلکه به دیگر کشور‌ها هم فرستادیم.

در مورد تیلاپیا هم اینگونه بود تا همین چند سال قبل ما یکی از عمده‌ترین وارد کنندگان این ماهی در جهان بودیم، اما با عزم و اراده و حمایت‌هایی که انجام شد حالا تولید کنننده این ماهی هستیم.

در دو سه سال گذشته آنگونه که رجبی پور مشاور طرح تیلاپیا می‌گوید: با واردات سالانه ۱۵ هزار تن فیله تیلاپیا، سومین وارد کننده تیلاپیا بوده ایم، اما حالا شرایطمان به گونه ایست که بزودی در یکی دو سال آینده علاوه بر تامین نیاز داخل صادر کننده تیلاپیا هم خواهیم بود.

این نوع ماهی حالا به عنوان اصلی‌ترین گزینه برای تکثیر و پرورش در کشور بخصوص با توجه به محدودیت منابع آبی، معرفی شده و مزیت‌های بالایی در مقایسه با سایر آبزیان را دارد.

رشد سریع و قدرت تولید مثل بالا، مقاومت در برابر بیماریها، امکان پرورش در هر فضایی و پایین بودن هزینه‌های تولید از مهمترین این مزیت هاست.

 

به ابتدای گزارش برگردیم و موضوع محدودیت‌های منابع آبی. 

تیلاپیا حالا اصلی‌ترین مولفه برای پرورش آنهم به تکنیک بدون تعویض آب است. چون در این روش ماهی بصورت متراکم پرورش داده می‌شود و می‌تواند علاوه بر صرفه جویی در مصرف آب به گونه‌ای برنامه ریزی کرد که در هر جایی از جمله استخر، تانک، قفس و حتی در گوشه‌ای از منزل تیلاپیا را پرورش داد.

این همان کاری است که برخی کشور‌های تولید کننده از جمله چین و تایلند کرده اند. با این کار هم ماهی این غذای سلامت محور تولید خوبی خواهد داشت و هم کمک قابل توجهی به رونق اقتصادی خانواده ها، اشتغال و حتی افزایش صادرات غیر نفتی خواهد شد.

البته آنچه مسلم است اینست که افزایش تولید این ماهی سرانه مصرف آن را نیز در کشور بالا خواهد برد و سفره‌های ایرانی با این ماهی رنگ و بوی سلامت بیشتری خواهد گرفت. به امید آن روز ...